De
Technisch Wetenschappelijke Attachés hebben een grote bijdrage
hebben geleverd door kennis over de Franse (duurzame)
energiesector te delen met de Nederlandse bedrijven en input te
leveren voor de inhoud van het programma.
Download hier het volledige introductierapport van Tranfer Consultancy LBC
Introductie duurzame Energie Frankrijk
Conform de verplichtingen die Frankrijk binnen de EU afspraken op zich heeft genomen, moet in 2020 23% van de Franse energievoorziening bestaan uit duurzame energie. De overheid heeft daarop een wet gepubliceerd (Grenelle de l’Environnement) die ervoor moet zorgen dat de doelstelling worden gehaald. Van oudsher beschikt Frankrijk, buiten fossiele brandstoffen, over een aantal alternatieve vormen van energieopwekking. Zo beschikt Frankrijk over een behoorlijk aantal kerncentrales en bieden de Alpen uitstekende omstandigheden voor waterkrachtcentrales. In de afgelopen jaren zijn windmolens sterk in de opkomst (voornamelijk onshore), echter stuit deze vorm van energieopwekking op veel politieke en regionale tegenstand (horizonvervuiling, milieuoverwegingen). Op het gebied van zonne-energie is nog veel winst te halen. Frankrijk concentreert zich voornamelijk op het integreren van zonnepanelen in particuliere woningen en industriële gebouwen (agrarisch/kantoor/winkelcentra etc). Frankrijk heeft (nog) geen grote industrie op het gebied van PV, veelal worden zonnepanelen geïmporteerd vanuit Duitsland en China. De markt groeit ontzettend snel door stimuleringsmaatregelen van de overheid.
Het programma
Vijftien Nederlandse bedrijven uit de duurzame energiesector hebben deelgenomen aan het vierdaags programma dat bestond uit een bezoek aan Parijs en Lyon.
Maandag 12 april
In Parijs werd de kick-off van de handelsmissie georganiseerd in het hotel. Missieleider H. van der Spek, directeur Adviesgroep FME en tevens voorzitter van de adviesraad van Cleantech Holland, verwelkomde de deelnemende bedrijven. Na een voorstelronde volgde een presentatie van Carolien van de Hemel (TWA, NL ambassade Parijs) over de zonne- en windenergie in Frankrijk. Carolien van Hemel informeerde deelnemers over de huidige marktstatus, politieke achtergrond, valkuilen en de marktkansen.
Dinsdag 13 april
In de ochtend
bezocht de Nederlandse delegatie een van de grootste Franse
energieleveranciers GDF Suez, de gastheer was Corporate Director
Renewable Energy Xavier Votron. Naast een algemene introductie van
GDF Suez deelde Dhr. Votron zijn visie op de huidige ontwikkelingen
(20-20-23) in de energiemarkt en hoe GDF Suez daar invulling aan
gaat geven. Het beleid van GDF Suez is gericht op de doelstellingen
van de overheid waarbij voorzien wordt dat de energiemarkt
gekenmerkt zal worden door energiebesparing, renewables (hydro,
biomass/gas, wind en pv) en gebruik van nucleaire energie. Binnen
het business model van GDF Suez worden risico’s gespreid en breed
ingezet op ontwikkeling van diverse methodes om energie te besparen
en op te wekken. Renawables worden gezien als het antwoord op de
maatschappelijke vraagstukken ten aanzien van de
klimaatverandering.
Op de Nederlandse ambassade werd in de middag
een seminar georganiseerd. Hiertoe werden diverse specialisten op
het gebied van duurzame energie in Frankrijk uitgenodigd. Tevens
gaf H. van der Spek een presentatie over de
Cleantech sector in Nederland waarna alle aanwezige Nederlandse
bedrijven een korte presentatie over de bedrijfsactiviteiten gaven.
De diverse presentaties leidden tot discussies over
marktontwikkelingen in Frankrijk, de politieke valkuilen en de
toekomstperspectieven.
De volgende sprekers deelden hun visie met de Nederlandse
delegatie:
Mr. Charles Dugué - Expert of wind energy working at 8.2 Consultancy
Voormalig voorzitter van France Energie Eolienne (de brancheorganisatie van de windenergie), tegenwoordig Senior Wind Energy Consultant bij 8.2 France.
Mr. Richard Loyen – ENERPLAN
Richard Loyen is Délégué Général van ENERPLAN, de branche-organisatie voor zonne-energie (PV en thermisch).
Mr. Christian Bergmans - Director Scheuten Solar
France
Lessons learned op de Franse zone-energie markt
Het seminar werd afgesloten met een borrel waarbij gelegenheid was om op informele wijze te netwerken met de sprekers van het seminar. De ambassade en Transfer hadden tevens diverse Franse bedrijven uitgenodigd om het seminar of borrel bij te wonen om Nederlandse bedrijven te ontmoeten. Dit bood Nederlandse bedrijven de mogelijkheid om ter plaatse nog een aantal interessante gesprekken te voeren die in sommige gevallen in een later stadium zijn voortgezet.
Woensdag 14 april
Op woensdag stonden de individuele meetings
ingepland. Transfer had van alle Nederlandse bedrijven, aan de hand
van intakegesprekken, een profiel samengesteld op basis waarvan
interessante counterparts werden geselecteerd. De persoonlijke
afspraken varieerden van 4 tot 10 afspraken in totaal per bedrijf,
deels in Parijs, deels in Lyon.
De meeste bedrijven reisden in de middag/avond door naar Lyon. Het NBSO in Lyon, aangestuurd door mevrouw AugrandJean, ontving de Nederlandse delegatie met een welkomstreceptie. Voorafgaand aan de receptie werd een presentatie verzorgd door ERAI, de regionale ontwikkelingsorganisatie van Rhône-Alpes. Onder ERAI vallen diverse regionale clusters, waaronder een cleantech cluster. ERAI is een zeer actieve organisatie die veel ondersteuning biedt aan bedrijven die geïnteresseerd zijn in samenwerking met clusters uit de regio. Hiertoe zijn diverse stimuleringsmaatregelen beschikbaar.
De dag werd afgesloten met een gezamenlijk diner met betrokken personen van de NL ambassade, NBSO Lyon en Erai.
Donderdag 15 april
Donderdagochtend vertrok de delegatie richting Chambéry voor een collectief bezoek aan een van de toonaangevende onderzoeksinstituten op het gebied van Zonne-energie, Institut International de l’energie Solaire (INES). Bij INES werd de Nederlandse delegatie ontvangen door een landgenoot, dhr. D. Heslinga en de directeur dhr. J.P. Joly. Het instituut heeft een sterke industriële drijfveer en is zeer praktijkgericht, wat geresulteerd heeft in uitgebreide testfaciliteiten en productielijnen. In de komende jaren verwacht de directie te groeien van 200 naar 500 fte’s. Afdelingshoofden van diverse laboratoria gaven presentaties over de situatie op de Franse PV-markt en de laatste technologieën op het gebied van productie van zonnecellen, Energiebesparing en Ecohuizen.
Diverse deelnemers bleven bij INES achter voor een aantal vervolggesprekken en een deel ging terug naar Lyon voor individuele meetings.
Na afloop bleek een van de deelnemers reeds een offerte uit te gaan brengen voor het bedrag van 1 miljoen euro. Uit persoonlijke gesprekken kan de programmaleiding opmaken dat deelnemers tevreden waren over de organisatie en de inhoud van de handelsmissie. Frankrijk is een markt met enorm veel potentieel op het gebied van duurzame energie, de overheid heeft duidelijk een koers gekozen om de doelstelling van 2020 te behalen. Zonne-energie, zowel PV als thermisch lijkt de grootste groeimarkt tot 2020. De lokale industrie staat in de ‘kinderschoenen’ en diverse internationale spelers spelen in op de marktkansen in Frankrijk door lokale vestigingen te openen. Nicheproducten kunnen altijd worden verkocht in markten waar een grote vraag is, echter liggen er nu ook kansen om een positie op te bouwen in zonne-cellen/panelen/modules in Frankrijk, dit vergt echter wel investeringen en een langdurige focus op de Franse markt om een positie op te bouwen. Op het gebied van windenergie zijn er veel ontwikkelingen en plannen, echter kent deze markt een stuk meer tegenstanders wat de ontwikkelingen bemoeilijkt.
Deelnemende bedrijven:
All
MEPP
De Jong Gorredijk BV / De Jong hot water tanks
DME - De Meijer Energiebesparing
Ecofys
ECP Holland
Horizon
Energy BV
ITHO BV
KV CONNECTIONS
OutSmart B.V
Philips Applied Technologies
Santon Internationale BV
Smit Ovens B.V
Solar Acces B.V
SOLCONNEX
SOLLAND SOLAR
Zonne- en Windenergie, samengevat uit marktinformatie van NL Ambassade en Transfer
Zonne-energie (uittreksel van markrapporten van Transfer en de NL Ambassade)
Als direct uitvloeisel van de wet 'Grenelle de l’Environnement' publiceerde de Franse overheid in april 2009 een 'call for tenders' voor de bouw tussen nu en 2011 van minstens één zonnecentrale per Franse regio (22 stuks) en op Corsica en de Franse overzeese departementen voor een totaal vermogen van 300 MW. Met dit project is naar schatting 1,5 miljard euro gemoeid. Echter zijn er nog weinig concrete investeringen voor grote centrales waar te nemen.
Als direct uitvloeisel van de wet 'Grenelle de
l’Environnement' publiceerde de Franse overheid in april 2009
een 'call for tenders' voor de bouw tussen nu en 2011 van
minstens één zonnecentrale per Franse regio (22 stuks) en op
Corsica en de Franse overzeese departementen voor een totaal
vermogen van 300 MW. Met dit project is naar schatting 1,5 miljard
euro gemoeid. Echter zijn er nog weinig concrete investeringen voor
grote centrales waar te nemen.
Eind 2007 bedroeg de totale Franse 'on grid'-capaciteit (capaciteit die aan het elektriciteitsnet kan worden geleverd) 24,5 MWp. Hiervan stond 13 MWp in Corsica en de overzeese gebiedsdelen. In totaal ('on grid' en 'off grid') had Frankrijk een capaciteit van 46,6 MWp. Eind 2008 was de groei in Frankrijk duidelijk te zien met een totaal van 91,2 MWp aan opgesteld vermogen, 68,8 'on grid' en 22,3 'off grid'. Voor 2009 wordt voor Frankrijk een toename verwacht van 150 MWp aan opgesteld PV-vermogen. Overheidsdoel voor 2020: 5 miljoen m2 aan PV-modulen met een totale capaciteit van 5,4 GW
De regio Poitou-Charentes (in West-Frankrijk) presenteerde begin
2009 een ambitieus PV-plan voor de regio met als doel om voor 2012
650.000 m2 PV-zonnepanelen geplaatst te hebben. Daarbij worden
innovatieve financiële instrumenten ingezet. De regio wil in het
kader van het PV-plan ook een 'call for tenders' ter waarde
van 1 miljoen euro uitschrijven voor het aantrekken van producenten
van PV-panelen in Poitou-Charentes.
Lokale en regionale overheden moeten het voorbeeld geven voor wat betreft energie-efficiëntie in hun gebouwen. Bij bijna alle aanbestedingen van overheidsgebouwen speelt dit een belangrijke rol. Zichtbaar aanwezige zonnepanelen/collectoren op nieuwe en bestaande overheidsgebouwen hebben een voorbeeldfunctie voor het grote publiek.
De hoeveelheid beschikbare PV-modulen is niet toereikend, hetgeen mogelijkheden biedt voor Nederlandse toeleveranciers. Kansen liggen vooral in de regio Rhône-Alpes en Poitou-Charentes en in de zuidelijke zonrijke regio’s PACA, Languedoc-Rousillon, Midi-Pyrenées en Aquitaine. In de regio Rhône-Alpes is het recent opgerichte INES ('Institut National pour l’Energie Solaire') gevestigd, een van de Europese instituten op het gebied van zonne-energieonderzoek, omdat in de Savoie en Haute-Savoie een groot potentieel is aan zonne-uren. De meeste buitenlandse bedrijven met interesse in de Franse markt vestigen zich in deze regio.
Grote mogelijkheden bestaan er voor integrale en innovatieve PV zonne-energieoplossingen (zoals o.a. dunne-film zonnecellen, organische of polymeer gebaseerde PV). Franse afnemers zijn voortdurend op zoek naar hoogwaardige, flexibel inzetbare, lichtgewicht structuren met een hoge constante output. Ook het ontwerp, de esthetische standaard en een ‘duurzame’ uitstraling van de systemen is van toenemend belang.
Windenergie (uittreksel van markrapporten van Transfer en de NL Ambassade)
Eind 2008 produceerde Frankrijk 3,4 GW
windenergie, tegen 87 MW in 2001 en 2,4 GW in 2007. Deze productie
werd mogelijk gemaakt door circa 2.350 onshore windturbines. De
totale jaarlijkse investeringen in de sector bedragen bij
inschatting meer dan 1 miljard euro. De ontwikkeling van offshore
windparken komt langzaam van de grond, maar wordt door de benodigde
complexe technologie en diepte van de Noordzee nog niet op grote
schaal toegepast. Volgens ramingen heeft Frankrijk een offshore
potentieel van maar liefst 100 GW. Voor 2020 is het doel gesteld om
hiervan 6 GW te benutten. Na de goedkeuring van het eerste
daadwerkelijke offshore project (Veulettes sur Mer, kust van
Normandië) is de verwachting dat spoedig meer initiatieven zullen
worden geautoriseerd. Recentelijk werd aan WPD-Offshore France een
vergunning afgegeven voor de constructie van 50 windmolens voor de
kust van Calvados. Dit project moet in 2011 gereed zijn.
Echter zijn er veel bewegingen tegen de bouw van offshore windprojecten. Er zijn een drietal beperkende maatregelen in het leven geroepen waaraan Windenergieprojecten moeten voldoen:
- ICPE (Classified Intallations for the Protection of the Environment) – tegen landschap/ milieu vervuiling
- Windpark moet minimaal 15mw opleveren (= 5 windturbines), waar veel projecten kleiner van schaal zullen zijn in eerste instantie (klein dorp dat een windmolen plaatst zal niet snel beginnen met 5 windmolens)
- Er mogen alleen windparken gebouwd worden in daartoe aangewezen zones (ZDE).
Er zijn in Frankrijk circa 100 windenergie
projectontwikkelaars, contractors en installateurs. Voorname
marktpartijen zijn Vergnet, France Eolien, Ecotecnica (Alstom),
Multibrid (Areva) en Valorem. Tot de belangrijkste eindklanten
behoren de grote energiebedrijven als EDF-Nouvelles Energies,
GDF-Suez en Veolia. Deze partijen opereren van oudsher veelal
vanuit Parijs.
Marktkansen De evidente marktgroei voor zonne- & windenergie en de behoefte aan technologische vooruitgang gaan hand in hand. In beide subsectoren is de vraag groter dan het lokale aanbod en is er op bepaalde expertisegebieden gebrek aan specialistische kennis. Veel van de gebruikte systemen en bijbehorende apparatuur komen uit het buitenland. Duitsland, Japan, China, Denemarken en België zijn belangrijke leveranciers, maar ook voor Nederlandse producenten liggen er mogelijkheden. Ten opzichte van hun Franse collega’s hebben Nederlandse bedrijven lange ervaring in de productie, installatie en nazorg voor zonnepanelen/windmolens. Exacte cijfers over de import van Nederlandse apparatuur naar deze markt zijn niet voorhanden, maar het is duidelijk dat het importvolume gelijke tred houdt met de marktontwikkeling en dus zeer snel groeit. Nederlandse bedrijven die al actief zijn op de Franse markt, zoals Scheuten Solar Systems en Ecofys, beamen dit. Kansen bestaan er in de gehele waardeketen: haalbaarheidsstudies, ontwerp, toelevering en installatie, training, onderhoud en reparatie.